Dünyanın en önemli müzayede şirketlerinden Christie’s, aralarında Peygamberimiz Hz. Muhammed’in (SAV) kabrinin kapı örtüsünün (Ravza-i Mutahhara kapı perdesi) de bulunduğu çok sayıda İslam eserini bugün Londra’da açık artırmayla satışa çıkarıyor.
Benzerleri, Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan perdenin ne zaman ve nasıl Londra’ya gittiği bilinmiyor. Topkapı Sarayı Müzesi’nde de bir adet Ravza-i Mutahhara kapı perdesinin kayıp olması gözleri Christie’s’in müzayedesine çevirdi.
Batı dünyası, özellikle de zengin işadamları, politikacılar ve kraliyet ailesi mensupları son yıllarda İslam, özellikle de Osmanlı eserlerine büyük ilgi gösteriyor. Yabancı müzayede şirketleri de bu ilginin karşılığı olarak yılda birkaç kez düzenledikleri müzayedelerde İslam dünyasına ait birçok eseri satışa sunuyor. Ancak bu eserlerin Batılı ülkelere nasıl, ne zaman ve nereden gittiği tartışma konusu. Müzayede şirketleri, Osmanlı topraklarından yasal olmayan yollarla kaçırılan eserleri sattığı için sanat çevrelerince eleştiriliyor. Christie’s’in bugünkü müzayedesi de tartışmalı. Şirketin açık artırmaya çıkaracağı eserlerin birçoğunun yasal olmayan yollarla elde edildiği iddia ediliyor. Bugünkü müzayedede Hz. Muhammed’in (SAV) kabrinin kapı örtüsüyle birlikte İslam coğrafyasına ait çok sayıda tarihî İznik çinisi, 1337 yılına ait Çağatay Türkçesi ile yazılı Kur’an-ı Kerim meali, İspanya’da Cordoba Büyük Camii’nin tavanına ait beş büyük parçadan oluşan ahşap süslemeler ile Şam’da Kanuni döneminde yapılan Derviş Paşa Camii’nin çini mihrabı da yer alıyor.
Christie’s’in Hz. Muhammed’in (SAV) kabrinin kapı örtüsünü satışa çıkarması gözleri Topkapı Sarayı Müzesi’ne çevirdi. Çünkü, sarayda bir Ravza-i Mutahhara kapı perdesinin kayıp olduğu biliniyor. Müze envanterinde yer alan; ancak halen nerede olduğu bilinmeyen perdenin, Christie’s’in satacağı perde olup olmadığı konusunda şüphe var. Müzeden kayıp olan perde ile satışa çıkarılan perde arasında nitelik ve renk farkının olduğu belirtiliyor. Yine de bu eserin Türkiye’den gidip gitmediği netlik kazanmış değil. Şirketin müzayede kataloğunda yer alan, “Bu eser, birbirine benzeyen beş örtüden biridir ve diğer dördü Topkapı Sarayı’nda bulunmaktadır.” şeklindeki not da şüpheleri artırıyor. Son iki gündür bu konu üzerinde yoğunlaşan Kültür Bakanlığı’nın bugün bir açıklama yapması bekleniyor.
Sultan II. Mahmud tuğralı, ipek kumaş üzerine altın sırma ile işli Ravza-i Mutahhara kapı perdesi için müzayede şirketinin biçtiği açılış bedeli 150 YTL. Tabak, sürahi gibi eserlerin bulunduğu 20’ye yakın 15 ve 16. yüzyıla ait İznik çinilerinin satışından ise 450 bin YTL gelir bekleniyor. Müzayedenin favorisi ise 10. yüzyılda yapılan İspanya’da Cordoba Büyük Camii’nin tavanına ait beş büyük ahşap parça. Her bir parçanın açılış bedeli 500 bin YTL.
Tahta çıkış merasimlerinden sonra yenileniyordu
Peygamber sevdalısı olan Osmanlı padişahlarının tahta geçer geçmez yaptıkları ilk işlerden biri de Ravza-i Mutahhara’nın giriş kapılarında, avludaki mihraplarında bulunan ya da Hücre-i Saadet’i çevreleyen perdeleri yeniletmekti. Kâbe’nin örtüsü her yıl yenilenirken, Ravza-i Mutahhara’nın örtüleri padişahların cülus dönemlerinde değiştirilirdi. Değiştirilen örtüler, itinayla korunurdu. Her yıl değişen Kâbe örtüleri küçük parçalar halinde hacılara dağıtıldığı ya da çeşitli mekanlara hediye edildiği halde Ravza-i Mutahhara’nın perdeleri kimselere verilmez; Kutsal Emanet gözüyle bakılırdı. Bu örtüler bugün Topkapı Sarayı Müzesi, Vakıflar Müzesi ve Konya Mevlânâ Müzesi’nde saklanıyor.
ZAMAN
Abdullah Kılıç
İstanbul
|
